تبلیغات
سپتیـامـا - مرجع ارائه آمار
سپتیـامـا
آینده را سـاختن به ز با آینده ساختن

در حاشیه مجادله مركز آمار و بانك مركزی

مهم این است كه آمار صحیح باشد

محمدصادق جنان صفت
تشكیك در درستی آمارهای ارائه شده از سوی بانك مركزی برای نخستین بار در سال 1386 و توسط وزیر سابق صنایع و معادن انجام شد.

وی آمار ارائه شده از سوی بانك مركزی درباره رشد پایین صنعت و معدن را غیرواقعی دانست و گفت كه این نهاد غیردقیق است. اصرار بانك مركزی بر درستی آمارها و انكار دولت به این جا كشیده شد كه بهتر است آمار شاخص‌های كلان اقتصادی مثل نرخ تورم، نقدینگی، رشد اقتصادی و ... توسط مركز آمار ایران تولید شود.
این مجادله پس از تغییر مدیران بانك مركزی و كنار رفتن وزیر سابق صنایع و معادن مسكوت ماند؛ اما تمام نشد. در روزهای اخیر مسوولان مركز آمار ایران و برخی مسوولان دولتی بار دیگر این موضوع مسكوت مانده را طرح كرده و معتقدند كه این مركز كارآمدی بیشتری از بانك مركزی برای تولید آمار درباره شاخص‌های كلان دارد و در مقابل رییس كل بانك مركزی می‌گوید: حتی اگر ده نهاد دیگر آمار تولید كنند، بانك مركزی كار خود را انجام می‌دهد؛ چون نهادهای بین‌المللی به آمارهای این بانك اعتماد دارند. درباره این مجادله دوباره و اصولا تولید و توزیع آمار یادآوری چند نكته خالی از فایده نیست:
1 - در دنیای امروز تولید آمار و توزیع آن جز درباره برخی مسائل نظامی و امنیتی كه نهادهای خصوصی شاید حق ورود به آن را نداشته باشند، گردآوری، تنظیم و پردازش اطلاعات درباره هر پدیده اقتصادی، سیاسی و اجتماعی توسط بخش خصوصی و موسسه‌های غیردولتی آزاد است. این آزادی موجب رقابت شده و تولید آمار هر روز كیفیت بهتری پیدا كرده و با قیمت‌های پایین انجام می‌شود. این وضعیت دیگر به كشورهای قدرتمند منحصر نیست و در همه كشورهای نوظهور صنعتی نیز دیده می‌شود. آیا زمان آن نرسیده است كه تولید آمار درباره شاخص‌های اقتصادی را از انحصار نهادهای دولتی و حكومتی خارج كرده و تاسیس موسسه‌های تولید آمار بخش خصوصی را آزاد كنیم؟
2 - با فرض اینكه در سال‌های آینده انحصار تولید آمار در اختیار نهادهای دولتی و حكومتی باقی خواهد ماند، به نظر می‌رسد ورود مركز آمار ایران به این حوزه و كنار گذاشتن بانك مركزی یك اشتباه مهلك خواهد بود.
بانك مركزی ایران با وجودی كه به ویژه در سال‌های اخیر فاقد استقلال كافی به معنای واقعی است، اما نسبت به مركز آمار ایران هنوز همچون موم در اختیار نهاد دولت نیست. با توجه به اینكه ریاست مركز آمار ایران توسط یكی از معاونت‌های نهاد ریاست جمهوری تعیین و منصوب می‌شود، وابستگی‌اش به این نهاد فراتر از حد معمول است و این یك تهدید جدی خواهد بود كه تهیه و توزیع آمار شاخص‌های كلان را به یك نهاد پایین داد.
3 - نهاد تهیه‌كننده آمار شاخص‌های كلان موضوع بسیار با اهمیتی است؛ اما مهم‌تر از آن انتشار دقیق، به هنگام، بدون دستكاری‌های فریبنده و بازی با میانگین‌ها است. در صورتی كه گردش اطلاعات آزاد نباشد، مسوول تهیه و توزیع كننده اطلاعات فاقد شجاعت و تدبیر ‌باشد و آمارها دیر و در شرایط غیرمفید اعلام شود، چه فایده‌ای خواهد داشت؟ در حالی كه نیمه اول سال 1388 را پشت سر گذاشته‌ایم، هنوز آمارهای مرتبط با سال 1387 به صورت دقیق، درست و به‌هنگام ارائه نشده است كه این یك شرایط دشوار است، چرا كه امكان بررسی عملكرد سیاست‌های گذشته و تصحیح روش‌های نادرست را دچار تاخیر زمانی فاجعه‌ساز می‌‌كند. وقتی آمار به تك تك شهروندان نرسد و آنها از جزئیات بی‌اطلاع باشند، چه فرقی می كند كدام نهاد، مسوول اول این كار باشد.

مرجع : روزنامه دنیای اقتصاد - شماره 1928



نوشته شده در تاریخ پنجشنبه هفتم آبانماه سال 1388 توسط سپتیاما