تبلیغات
سپتیـامـا - باز هم سرطان كوئست !
سپتیـامـا
آینده را سـاختن به ز با آینده ساختن

مهدی نصرتی

متاسفانه بنا بر برخی شنیده‌‌ها، شبكه‌هایی همچون گلدكوئست كه بسیاری را به خاك سیاه نشاند و ...

... علاوه بر تباهی پول و انرژی افراد، منجر به نابودی بسیاری از روابط و شبكه‌های اجتماعی شد، مجددا در حال فعالیت و عضوگیری و البته در قالب و شكلی جدید هستند و این بار تورهای مسافرتی و سنگ‌های انرژی‌زا و از این قبیل عرضه می‌كنند.
هرچند در این باره زیاد گفته‌اند، اما مناسب است از دیدگاه یك روزنامه اقتصادی نیز به آن پرداخته شود. این موضوع متاسفانه آن قدر دارای ابعاد فراگیری است كه در مورد آن می‌توان كتاب‌ها نوشت. حداقل از نقطه‌نظر اقتصادی چند جنبه آن حائز اهمیت است: چرا این شبكه‌ها به لحاظ اقتصادی و محاسبات ریاضی كلاهبردار هستند؟ رمز موفقیت آنها در جذب و فریب افراد چیست؟ هزینه‌هایی كه به فرد و جامعه تحمیل می‌كنند، چیست؟ راه‌های مقابله با شیوع آن در جامعه چیست؟
هرچند تجربه گلدكوئست به اندازه كافی تلخ و فراگیر بود كه عمده افراد جامعه را آگاه كرد، اما به نظر می‌رسد بازار هدف دور جدید این كلاهبرداری، معطوف به نوجوانان و جوانان كم سن و سالی است كه تصوری از تجربه تلخ قبلی نداشته‌اند. همچنین برخی افراد نیز همچنان ساده‌لوحانه تصور می‌كنند ایرادی در مكانیسم شبكه‌هایی مانند گلدكوئست نبود، بلكه ممنوعیت و برخورد دولتی یا عوامل جانبی باعث آن ضررهای هنگفت شد.
تا آنجا كه نگارنده به خاطر دارد، این شبكه‌ها از اواسط دهه هفتاد شمسی و با نام‌هایی چون پنتاگونا شروع به كار كردند و در قالب شركـت‌هایی با نام‌های جدید به كار خود ادامه می‌دهند و البته هركدام مدعی است كه با قبلی‌ها متفاوت است. در این شبكه‌ها هدف صرفا جذب افراد و پول آنها است و برای سرپوش گذاشتن بر موضوع، كالاها یا خدماتی در قالب تورهای مسافرتی و از این قبیل نیز مطرح می‌شود.چند ایراد اساسی در این روش بازاریابی وجود دارد: رشد تصاعدی، نقطه قوتی است كه برای این روش ابراز می‌شود ولی در واقع یكی از نقاط ضعف اصلی آن نیز هست. زیرا به دلیل وجود همین قانون رشد تصاعدی و نمایی، تعداد افرادی كه حاضر باشند در این شبكه وارد شوند، به سرعت تمام می‌شود و به اصطلاح شبكه اشباع می‌شود.
علاوه بر این، آن هزاران و میلیون‌ها نفری كه در قاعده این هرم‌ها قرار می‌گیرند، دیگر كسی را پیدا نمی‌كنند كه به عنوان زیر شاخه اضافه كنند. پورسانتی كه نصیب افراد بسیار معدود راس هرم می‌شود، در حقیقت پولی است كه از این اكثریت نگون بخت گرفته شده‌است. البته عمده این پول نصیب شركت كلاهبردار اصلی می‌شود.
این شبكه‌ها كه از روش‌های روان‌شناسی استفاده می‌كنند، بر ویژگی‌های فردی مخاطب خود تكیه می‌كنند و با برشمردن امتیازات طرف مقابل همچون نخبه بودن، خوش‌تیپ بودن،‌ مهربان و دلسوز بودن و بلندپروازی وی را جذب می‌كنند.
همچنین از هنجارها و باورهای پذیرفته شده افراد سوءاستفاده می‌شود. به طور مثال عنوان می‌شود كه این كار یك بازاریابی مستقیم است، هزینه‌های اضافی حذف شده‌‌اند،‌ از تجارت الكترونیك استفاده می‌شود، از قانون جاذبه و فیلم راز (secret) سخن به میان می‌آید و از افراد می‌خواهند روی یك اسكناس یك‌دلاری به تعداد كافی صفر بگذارند و حتی از قول خود به استفتاء از مراجع هم استناد می‌كنند!
اما مهم‌ترین ویژگی این شبكه‌ها رشد سرطانی آنها است. بدین ترتیب كه فرد بعد از پرداخت پول چندمیلیونی حتی اگر متوجه اشتباه خود شده باشد، یا باید از خیر پول خود بگذرد یا عده دیگری را در این دام بكشاند، بلكه بتواند بخشی از پول خود را پس بگیرد.
چندمیلیون پولی را كه بدین طریق از دست رفته‌است، باید كمترین هزینه زیانبار این شبكه‌ها دانست. در واقع هزینه‌های سنگین دیگری نیز وجود دارد، مانند صرف وقت و انرژی و ذهن را درگیر این كار بیهوده به جای كارهای تولیدی و خلاقانه كردن، یكی از این موارد است.
همچنین این شبكه‌ها موجب از بین رفتن اعتماد به نفس و افزایش افسردگی در افراد می‌شوند. زیرا همان‌طور كه گفتیم، طبیعت رشد تصاعدی، این است كه بعد از مدت كوتاهی یافتن اعضای جدید بسیار دشوار می‌شود و اعضای ناتوان از این كار از سوی سرشاخه‌های خود به شدت تحت فشار عصبی قرار گرفته و به بی‌عرضگی، منزوی بودن، مغرور بودن و صفاتی از این قبیل متهم می‌شوند.
بدین ترتیب، اعضا برای پرهیز از این وضعیت و به امید واهی برای این كه پول خود را از دست رفته نبینند، به دروغگویی و ریاكاری برای جذب اعضای جدید رو‌می‌آورند و تبدیل به شیاطینی كوچك می‌شوند كه بی‌جیره و مواجب برای اربابان خود كار می‌كنند. برای این منظور نیز باید سراغ دوستان و آشنایان خود بروند و در لباس دلسوزی و رفاقت، آنها را به این دام بكشانند. بدین‌ترتیب فاجعه‌بارترین نتیجه این فرآیند از بین رفتن شبكه اجتماعی و دوستی افراد و به منجلاب كشاندن آن است.
صحبت درباره راه‌های مقابله با این شبكه‌های سرطانی مجال دیگری می‌طلبد. اطلاع‌رسانی فراگیر، صحیح و اصولی با هدف برخورد اقناع كننده و نه صرفا برخوردهای امنیتی و چكشی یكی از این راه‌ها است.
اما به هرحال، این روزها در مورد هزینه‌های فرزندان نوجوان خود و همچنین قرض دادن پول به دوستان و اطرافیان كمی بیشتر تحقیق و دقت كنید.



دنبالک ها: مرجع: روزنامه دنیای اقتصاد،
نوشته شده در تاریخ یکشنبه دوازدهم مهرماه سال 1388 توسط سپتیاما