تبلیغات
سپتیـامـا - آشنایی با ارکان معاملات سرمایه گذاری ریسک پذیر -2
سپتیـامـا
آینده را سـاختن به ز با آینده ساختن
آشنایی با ارکان معاملات سرمایه گذاری ریسک پذیر (بخش پایانی)
نویسنده: محمد رستمی- مسعود صفاری

●منبع: www.pwcmoneytree.com

چنانچه سرمایه گذاران مجاز به برداشت و استفاده از سودهای شرکت باشند، روش مرسومی که طی آن شرکت درحال رشد ملزم به پرداخت سود به این سرمایه گذاران عادی نباشد این است که برای بخشی از سرمایه گذاران، انواع سهام ممتاز یا سهام با سود تجمعی/ انباشته که درصد ثابتی از قیمت سهام ممتاز خریداری شده توسط سرمایه گذاران است، صادر می شود. در این حالت تا پیش از پرداخت سود و تقسیم آن میان دارندگان سهام ممتاز، شرکت اجازه پرداخت هیچ سودی میان سایر سهامداران را نخواهد داشت. سود های انباشته شرکت معمولاتا زمان خروج شرکت تقسیم نمی شوند؛ مضافا این که سرمایه گذاران گاهی با استفاده از حق ویژه/ ممتاز خویش تقسیم سود را وتو می کنند.
 تا زمانی که شرکت در وضعیت مناسب نقدینگی نباشد و یا احتمال وجود مصارف ضروری برای شرکت متصور باشد، سود دوره ای شرکت که در مقاطع فصلی یا سالانه محاسبه می شود در شرکت انباشته می شود و تا پیش از پرداخت به سهامداران ممتاز میان سایر سهامداران تقسیم نخواهد شد. چنانچه سهام ممتاز به سهام عادی تبدیل شود؛ در این صورت سرمایه گذاران انتظار خواهند داشت تا سودهای انباشته، میان سهامداران تقسیم یا سرمایه شرکت هم زمان با تبدیل سود به سهام افزایش داده شود.
    درباب ملاحظات تقسیم سود باید اشاره کرد که سرمایه گذاران ریسک پذیر معمولامایلند تا دارندگان سهام ممتاز که بیشتر خود سرمایه گذاران ریسک پذیر هستند بتوانند در مرحله حتی پس از پرداخت سود به سهامداران ممتاز، با سایر سهامداران شرکت در سهم ایشان به صورت مساوی از سود به نسبت سهام خویش نیز بهره مند باشند. این کار برای این است که سهامداران ممتاز ممکن است از سود هنگفتی از شرکت که میان سهامداران عادی تقسیم می شود بی نصیب بمانند و سود اندکی برداشت کنند.
    دربرخی از ملاحظات قراردادی، مفاد و تمهیداتی در ارتباط با سیاست تقسیم سود اندیشیده می شود که شرکت را تشویق می کند تا پیش از خروج بتواند عملکرد مالی موفقیت آمیزی بدست آورد و در صورتی نیز که دچار مشکل و شکست شد به آن کمک کند تا بتواند سرمایه خویش را احیاء کند و از دست ندهد. متقابلااگر شرکت عملکرد موفقی نداشت و به شکست در کسب وکار اذعان کرده و خروج موفق و به موقعی نداشته باشد؛ در این صورت در دوره های معین پس از خروج به سهامداران ممتاز، سودهای انباشته را با نرخی که درهرسال افزایش می یابد پرداخت کند.
    4. ترجیحات و حق تقدم نقدینگی (تبدیل به نقدکردن سرمایه ها) و تقدم در برداشت نقدینگی های زمان خروج حق تقدم مربوط به نقدکردن سرمایه، حقوقی است که سرمایه گذار ریسک پذیر در مواجهه با عوامل ریسک سرمایه گذاری برای خود در نظر می گیرد. در مواقعی که فراز و نشیب هایی در شرکت به لحاظ عملکرد آن ایجاد می شود، سهامداران می توانند از ترجیحات نقدینگی خویش برای خروج و برداشت سود، پیش از سایر سهامداران استفاده كنند.
    ساختار و مقدار ترجیحات و حق تقدم نقدینگی میان سهامداران که انعکاس دهنده ریسک ذاتی هر مرحله از سرمایه گذاری است مورد بحث و مذاکره قرار می گیرد. هرچقدر مقدار ریسک بالاتر باشد؛ سود موردانتظار بیشتر است. عوامل زیادی در بررسی ریسک ها به کارگرفته می شوند که یکی از نتایج آن را می توان در ارزش گذاری شرکت ها دید.
    شاخص تعیین استفاده از این ملاحظات و ترجیحات، می تواند برابر با مبلغ سرمایه گذاری سهامداران ممتاز و یا ضریبی از آن باشد. پول نقد باقی مانده پس از پرداخت سود سهام ممتاز را می توان میان سهامداران ممتاز و عادی به مقدار معینی تسهیم نمود. روش های مختلفی برای این کار وجود دارند؛ لیکن معمول ترین روش ها عبارتند از:
    روش 1: پول های (نقدینگی های) باقی مانده به صورت مساوی به نسبت درصد مشارکت تمام سهامداران، میان سهامداران عادی و سهامداران ممتاز تقسیم می شود. دراین حالت اصطلاحا گفته می شود سهامداران ممتاز به صورت کامل در باقیمانده سود پس از پرداخت سود سهام ممتاز با سهامداران عادی سهیم هستند.
    روش 2: نقدینگی های باقی مانده، پس از پرداخت سود سهام ممتاز، ابتدا به نسبت درصد مشارکت سهامداران عادی میان فقط سهامداران عادی تقسیم می شود و در مرحله بعد نقدینگی های
     باقی مانده به نسبت درصد مشارکت سهامداران، میان تمام سهامداران اعم از عادی و ممتاز تقسیم خواهد شد. در این حالت سهامداران ممتاز به صورت ساده و جزیی در نقدینگی های باقی مانده سهیم هستند. سرمایه گذاران ریسک پذیر معمولااز ترجیحات و حق تقدم های مورد اشاره صرفا برای تقسیم سود و زمانی که شرکت با ورشکستگی دست و پنجه نرم می کند استفاده نمی کنند؛ بلکه برای خروج از شرکت و واگذاری سهام و فروش آن و یا ادغام و اکتساب و یا انتشار عمومی سهام نیز از این امتیازات استفاده می کنند و آن را در برابر شرکت به اجراء می گذارند تا ریسک سرمایه گذاری خویش را به حداقل رسانیده و بازدهی قابل توجهی بدست آورند.
    5. حق بازخرید سهام از سرمایه گذاران توسط شرکت: حق بازخرید سهام عبارت است از حق بازخرید سهام شرکت از سرمایه گذاران به قیمت ثابت و مشخص. ممکن است از این حق زمانی استفاده شود که سرمایه گذار شرکت طی دوره از پیش تعیین شده نتواند خارج شود. عدم تحقق بازخرید سهام سرمایه گذار از سوی شرکت، ممکن است موجب گردد حقوق سرمایه گذار در مواردی هم چون حق رای، افزایش یابد.
    حق بازخرید سهام همچنین به این دلیل به کار می رود که مانع شرکت از نقض تعهدات آن شود و روشی است که سرمایه گذار می تواند از جمع سهامداران شرکت خارج شود. در کشورهایی که بازخرید سهام به عنوان یک الزام مورد قبول نیست؛ می توان با حق مشروطی برای سرمایه گذار، این حق را به سرمایه گذار داد که بتواند در قیمت معینی سهام خویش را به موسسین و صاحبان اولیه شرکت بفروشد.
    6. حق تبدیل سهام : زمانی که سرمایه گذاران ریسک پذیر، دارای یک نوع سهام ممتاز قابل تبدیل به سهام عادی باشند؛ عموما مجاز خواهند بود تا در هر زمان و با نسبت تبدیل 1 به 1 از این حق استفاده کنند. سرمایه گذار ریسک پذیر معمولااین تبدیل را تا تاریخ خروج به تاخیر می اندازد تا بتوانند بدون از دست دادن این حقوق از تمام مزایا و اختیارات خویش استفاده کنند.
    این نسبت تبدیل، در مواقعی که شرکت در ساختار سرمایه خویش تجدیدنظر می کند، تعدیل می شود. در برخی اوقات این نسبت به منظور حمایت از کاهش درصد سهام سهامداران شرکت تنظیم و طراحی می گردد. درمواردی که رخدادی موجب کاهش درصد سهام سهامداران شود و این نسبت به ضرر سهامدار ممتاز افزایش یابد، ممکن است سرمایه گذار ریسک پذیر مجبور شود پیش از رخداد نقدینگی (انتشار عمومی سهام و یا فروش به سایر خریداران) از حق خویش برای تبدیل سهام ممتاز به سهام عادی استفاده کند.
    7. تبدیل خودکار سایر سهام ها به سهام عادی در زمان واگذاری/ انتشار سهام : بسیاری از مواقع، مانند انتشار عمومی سهام و قرار گرفتن نام شرکت در میان لیست شرکت های بورسی، سرمایه گذاران ریسک پذیر ناچارند سهام ممتاز خویش را به سهام عادی تبدیل کنند. درواقع مکانیسم خودکار تبدیل سهام پیش از واگذاری سهام شرکت در بورس، موجب می شود تا سرمایه گذاران ریسک پذیر هم از فرصت مناسب پیش آمده برای نقدی سازی سهام خویش پس از یک دوره خواب سرمایه بهره ببرند.
    8. حفاظت از درصد سهام سهامداران قبلی هنگام ورود سرمایه گذار جدید در برابر کاهش ارزش سهام : سرمایه گذاران ریسک پذیر غالبا به منظور حفظ درصد سهم خویش در شرکت نیازمند بهره مندی از حقوق خاصی هستند. به طور مثال ممکن است سرمایه گذاری 50درصد مالکیت شرکتی را داشته باشد در دور جدید افزایش سرمایه و ورود سرمایه گذار جدید دیگر، درصد مالکیت وی کاهش یابد. این وضعیت زمانی به وجود می آید که ارزش سهام شرکت در زمان ورود سرمایه گذار جدید، نسبت به مرحله ای که سهامداران قبلی اقدام به سرمایه گذاری کرده بودند کاهش یافته باشد.
    حمایت و حفاظت از سرمایه گذار قبلی در چنین شرایطی مستلزم استفاده از فرمول های ریاضی و انجام محاسباتی برای تعیین تعداد سهام جدید انتشار یافته برای سرمایه گذاران و کاهش هزینه های انتشار و تعدیل اثر کاهش ارزش سهام بر درصد سهام سرمایه گذاران پیشین است.
    انواع روش ها برای حفظ حقوق سهامداران قبلی شرکت استفاده می شود. سطح و مقدار حمایت از حقوق سهامدار معلول پاره ای از عوامل مانند ارزش شرکت در زمان سرمایه گذاری و درک و شناخت سرمایه گذاران از نیازهای آتی سرمایه ای و نقدینگی شرکت است. مثلادر انگلیس از نسبت معینی برای تبدیل سهام ممتاز به سهام عادی برای جبران این کاهش استفاده می کنند. درکنار آن هم چنین از سهام جایزه و یا انتشار سهام عادی با قیمت اسمی و یا از طریق واگذاری وارانت و اختیارات ویژه که در زمان مقتضی قابل استفاده خواهند بود استفاده می کنند. چندین روش مختلف برای این منظور به کار گرفته می شود که هریک به مقداری از حقوق سهامدار قبلی حمایت می کنند. در روش موسوم به Full Ratchet درصد سهام سهامدار قبلی یا ارزش گذشته سهام وی را در مرحله کاهش ارزش، ثابت و با همان وضعیت گذشته حفظ می کند. نرخ تبدیل سهام، آخرین قیمتی است که سهام معامله می شود. در سایر روش ها، فاکتورهایی جهت جبران کاهش ارزش سهام و یا درصد سهام درنظر می گیرند لیکن درصد سهام ثابت نخواهد بود و کاهش می یابد. نمونه آن روش متوسط وزنی است.

مرجع: روزنامه دنیای اقتصاد > شماره 1905 5/7/88 > صفحه 9 (بورس)



نوشته شده در تاریخ چهارشنبه هشتم مهرماه سال 1388 توسط سپتیاما